Uitspraak in zaak Burgers tegen Plasterk over ‘witwassen’ NSA-gegevens uitgesteld

De rechtbank Den Haag heeft haar uitspraak in de rechtszaak Burgers tegen Plasterk uitgesteld tot 23 juli a.s. De rechters gaven eerder al aan het een ingewikkelde zaak te vinden, reden waarom zij de tijd te willen nemen om het goed te onderzoeken.

Waar ging het ook al weer over?
Na de onthullingen van Edward Snowden startte een coalitie van burgers en organisaties een procedure tegen de Nederlandse Staat. De Staat veroordeelt de spionage- en afluisterpraktijken van de Amerikanen, maar profiteert er ook van door gegevens met de NSA en andere diensten uit te wisselen. Zo komen gegevens die door de NSA in strijd met het Nederlandse recht zijn verkregen alsnog in handen van de Nederlandse inlichtingendiensten. De coalitie Burgers tegen Plasterk verzet zich tegen dit ‘witwassen’ van gegevens en eist dat de Staat stopt met het gebruiken van gegevens die niet in overeenstemming met het Nederlandse recht zijn verkregen. Daarnaast eist de coalitie dat burgers wier gegevens onrechtmatig zijn verkregen en/of gebruikt, daarover worden geïnformeerd.

Tijdens de zitting stelde de Staat zich op het standpunt dat Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten ook gegevens over Nederlandse burgers zouden mogen gebruiken als ze weten – of kunnen vermoeden – dat die zijn verkregen met behulp van een bevoegdheid waarover zij zelf niet beschikken. Dit is een opvallend opvallend, omdat de Staat hiermee aangeeft dat Nederlandse burgers geen bescherming van hun privacy kunnen verwachten bij de uitwisseling van hun gegevens.

Coalitie Burgers tegen Plasterk
De advocaten van bureau Brandeis voeren het proces voor de coalitie van burgers en organisaties. De deelnemende burgers zijn: Rop Gonggrijp, Jeroen van Beek, Bart Nooitgedagt, Brenno de Winter en Mathieu Paapst. De aangesloten organisaties zijn: de Nederlandse Vereniging voor Strafrechtadvocaten, de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, de Internet Society Nederland en Stichting Privacy First.

Over bureau Brandeis
bureau Brandeis is een advocatenkantoor gespecialiseerd in het voeren van complexe rechtszaken, onder andere op het gebied van het recht op privacy. Het behandelt bij voorkeur zaken met een maatschappelijk belang.

Noot voor de redactie (niet voor publicatie)
Bij vragen, neem contact op met Christiaan Alberdingk Thijm (06 – 2501 7235, christiaan@bureaubrandeis.com) of bureau Brandeis (020 – 760 6505).
Een perskit met beelden is beschikbaar.
De dagvaarding en conclusie van antwoord van de Nederlandse Staat zijn beschikbaar.
Ben je journalist en wil je op de hoogte blijven van ontwikkelingen in deze zaak? Stuur dan een mail naar daphne@bureaubrandeis.com. Of volg ons op twitter @bureauBrandeis.

Uitspraak in zaak Burgers tegen Plasterk over ‘witwassen’ NSA-gegevens uitgesteld

Gisteren, 13 mei, stond de coalitie Burgers tegen Plasterk tegenover de Staat in de rechtbank Den Haag. Deze zaak gaat over het ‘witwassen’ van gegevens door de Staat die door de NSA en GCHQ op ongeoorloofde wijze, want in strijd met het recht op privacy zijn verkregen. Eén van de vorderingen van de coalitie is dan ook dat de Staat stopt met het gebruiken van dergelijke gegevens.

Beide partijen kregen ruim de tijd om hun standpunten mondeling toe te lichten. Onze pleitnotities en die van de landsadvocaat kan je er nog eens rustig op nalezen. Daarna hadden de rechters de gelegenheid om vragen te stellen. Dat werd interessant.

De rechters vroegen: “In het geval dat de Staat weet dat gegevens door een buitenlandse dienst zijn verkregen met behulp van een bevoegdheid waarover de Nederlandse diensten niet beschikken, is de Staat dan van mening dat hij die gegevens toch mag gebruiken?” De Staat gaf, bij monde van de landsadvocaat, aan dat er geen concrete aanleidingen zijn om te denken dat buitenlandse diensten op onrechtmatige wijze informatie over Nederlanders verzamelen. Om die reden was het volgens de Staat “een hypothetische vraag”. Waarna hij vervolgde met het antwoord “Ja, als de buitenlandse dienst handelt in overeenstemming met de eigen wet. Waarom niet?” We zijn erg benieuwd hoe de rechtbank hiernaar kijkt.

Het college gaf aan het een moeilijke zaak te vinden. Om die reden neemt ze langer dan gebruikelijk de tijd voor het wijzen van vonnis. De uitspraak wordt op 8 juli verwacht. We houden jullie vanzelfsprekend op de hoogte.

Dinsdag 13 mei kruisen we voor de rechtbank Den Haag voor het eerst de degens met de landsadvocaat. De zitting vindt plaats om 9.30 uur. Tijdens deze comparitie van partijen zullen beide partijen hun standpunten mondeling toelichten en kan de rechter vragen stellen. Een spannende dag dus voor deze principiële zaak. We nodigen iedereen die interesse heeft in deze zaak van harte uit om ook te komen.

Waar ging het ook al weer over?
Na alle onthullingen van Edward Snowden startte een coalitie van burgers en organisaties een procedure tegen de Nederlandse Staat. De Staat veroordeelt de spionage- en afluisterpraktijken van de Amerikanen, maar profiteert daarvan door gegevens met de NSA en andere diensten uit te wisselen. Zo komen gegevens die door de NSA in strijd met het Nederlandse recht zijn verkregen alsnog in handen van de Nederlandse inlichtingendiensten. De coalitie Burgers tegen Plasterk verzet zich tegen dit ‘witwassen’ van gegevens en eist dat de Staat stopt met het gebruiken van gegevens die niet in overeenstemming met het Nederlandse recht zijn verkregen. Daarnaast eist de coalitie dat burgers wier gegevens onrechtmatig zijn verkregen en/of gebruikt, daarover worden geïnformeerd.

Overigens raakt de bekendmaking van minister Plasterk, dat de 1,8 miljoen metadata niet door de NSA, maar door de Nederlandse Staat zijn verzameld, niet aan de kern van deze zaak. De coalitie verzet zich immers meer in zijn algemeenheid tegen het ontvangen en het gebruik van de Nederlandse diensten van data die door buitenlandse diensten op ongeoorloofde wijze is verkregen. Die inlichtingen zijn overigens niet beperkt tot metadata. Met behulp van programma’s als PRISM en andere programma’s wordt immers veel meer verzameld dan enkel verkeersgegevens.

Sinds de start van de zaak hebben we een aantal interessante ontwikkelingen gezien. Zo heeft Edward Snowden een verklaring afgelegd voor het Europees Parlement, zijn er rapporten uitgebracht door de commissie voor burgerlijke vrijheden in het Europees Parlement, de commissie Dessens (die de Wet op de inlichtingen- en Veiligheidsdiensten evalueerde) en de Europese privacyorganisatie Article 29 (de koepel van Europese privacytoezichthouders). Tot slot heeft ook de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en VeiligheidsDiensten (CTIVD) een rapport uitgebracht over de samenwerking met buitenlandse diensten. Daarin concludeert de toezichthouder onder meer:

De Commissie constateert dat de AIVD en de MIVD in de onderzochte hechte samenwerkingsverbanden er in grote mate op vertrouwen dat de desbetreffende buitenlandse diensten mensenrechten respecteren en handelen binnen de eigen nationale regelgeving. De Commissie is van mening dat het in het licht van de onthullingen van de afgelopen periode gewenst is om na te gaan of dit vertrouwen nog steeds terecht is.” [p. 31]

Blijf op de hoogte
Kortom, genoeg te bespreken op 13 mei in Den Haag. Laat je ons via twitter weten of je ook komt? Blijf je sowieso graag op de hoogte van de ontwikkelingen in deze zaak? Dan kan je je ook aanmelden voor de speciaal daarvoor in het leven geroepen mailinglist.

Aanstaande donderdag 1 mei zal voor de rechtbank Den Haag een kort geding plaatsvinden tegen de Nederlandse Staat. De aanleiding is dat de overheid bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen niet voldeed aan haar verplichting het stemgeheim te waarborgen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken communiceerde expliciet dat het is toegestaan in het stemhokje foto’s te maken van een ingevuld stembiljet, onder andere in een bericht aan de Nederlandse gemeenten en op Twitter. De Stichting Bescherming Burgerrechten en Lucas Kruijswijk drongen erop aan dat het ministerie dit rechtzet vóór de Europese verkiezingen van 22 mei. Helaas zonder resultaat. Er rest hen nu slechts de weg naar de rechter.

Het stemgeheim is essentieel voor vrije verkiezingen
Het stemgeheim is een internationaal erkend mensenrecht. Het is neergelegd in onder andere het VN Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Nederlandse Grondwet. De overheid heeft op grond hiervan de plicht om zorg te dragen voor geheime stemmingen.

Het stemgeheim betekent niet dat het kiezers verboden is om te vertellen op wie zij hebben gestemd. Het moet echter onmogelijk zijn om aan te tonen welke stem de kiezer heeft uitgebracht. Als dat gegarandeerd is, kunnen anderen geen invloed uitoefenen op het stemgedrag. De kiezer kan dan achteraf ook liegen over zijn stem. Het stemgeheim is ook de reden dat niet meer dan één persoon tegelijk in het stemhokje staat.

Het gevaar van ongeoorloofde beïnvloeding bestaat wel als de overheid toestaat dat foto’s worden gemaakt van ingevulde stembiljetten. Dan kunnen allerlei vormen van druk ontstaan om iemand ertoe te bewegen op een partij of persoon te stemmen. Van het geven van korting bij een winkel en het ronselen van stemmen, tot het dreigen met uitsluiting uit een gemeenschap, het wordt allemaal makkelijker zodra er een bewijs gevraagd kan worden van het stemgedrag.

Niet alleen staat het recht op vrije verkiezingen in Nederland op het spel, de praktijk heeft ook invloed op waarnemingsmissies in het buitenland. Als de Nederlandse overheid zelf het stemgeheim niet serieus neemt, hoe kangt zij anderen daar dan op aanspreken?

Maatregelen ter bescherming van het stemgeheim
Bij de vorige verkiezingen heeft het ministerie op basis van een verkeerde interpretatie van het stemgeheim gecommuniceerd dat foto’s gemaakt mogen worden van een ingevuld stembiljet. De Kiesraad heeft al aangegeven dat dit wringt. Tijdens een overleg dat vrijdag 25 april plaatsvond, wilde het ministerie echter niet terugkomen op haar onjuiste uitlatingen. Teneinde het stemgeheim bij de Europese verkiezingen te waarborgen, rest nu niks anders dan een kort geding tegen de Staat. Daarin wordt een aantal simpele maatregelen gevorderd. Het ministerie moet haar uitlatingen rectificeren en in de stemlokalen moet een mededeling worden opgehangen waarin duidelijk wordt aangegeven wat wel en niet mag. Ook moeten stembureaus de instructie krijgen hierop toe te zien, net zoals zij toezien op de vele andere regels die gelden in het stemlokaal.

Over bureau Brandeis
bureau Brandeis is een advocatenkantoor gespecialiseerd in het voeren van complexe rechtszaken. Het behandelt bij voorkeur zaken met een maatschappelijk belang. Wij vertegenwoordigen de initiatiefnemers voor deze zaak: de Stichting Bescherming Burgerrechten en Lucas Kruijswijk, die voorheen betrokken was bij de campagne tegen stemcomputers.

Over het stemgeheim
Het stemgeheim wordt beschermd door artikel 25 van het VN Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten, artikel 3 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en artikel 53 van de Grondwet. Zie ook artikel 4 van Code of Good Practice in Electoral Matters van de Raad van Europa: “For the voter, secrecy of voting is not only a right but also a duty”.

Noot voor de redactie (niet voor publicatie)

Bij vragen, neem contact op met bureau Brandeis (020 – 760 6505). Volg ons op twitter @bureauBrandeis.
De volledige dagvaarding is beschikbaar.

De Tweede Kamer heeft maanden moeten wachten op het laatste toezichtsrapport van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en VeiligheidsDiensten (CTIVD). Dit rapport is bijzonder interessant omdat hierin de samenwerking met buitenlandse diensten onder de loep is genomen.

Het rapport beslaat meerdere onderwerpen, zoals het verwerven van informatie door hacks door de AIVD en het gebruik van telefonieverkeersgegevens (metadata) door de Nederlandse diensten. Hieronder drie opmerkelijke passages uit het deel over de uitwisseling van gegevens met buitenlandse diensten – hierdoor voelt de coalitie Burgers tegen Plasterk zich gesterkt in haar zaak.

“De Commissie constateert dat de AIVD en de MIVD in de onderzochte hechte samenwerkingsverbanden er in grote mate op vertrouwen dat de desbetreffende buitenlandse diensten mensenrechten respecteren en handelen binnen de eigen nationale regelgeving. De Commissie is van mening dat het in het licht van de onthullingen van de afgelopen periode gewenst is om na te gaan of dit vertrouwen nog steeds terecht is.” [p. 31]

“Het is de AIVD en de MIVD niet toegestaan een buitenlandse dienst te verzoeken een bevoegdheid in te zetten waar de Nederlandse diensten zelf niet over beschikken (de U-bochtconstructie). De diensten moeten zich daarnaast onthouden van het gebruik van gegevens waarvan bekend is of vermoed wordt dat zij door de buitenlandse dienst zijn verworven met gebruik van een methode die een ongeoorloofde inbreuk op enig grondrecht maakt.” [p. 32]

“In de wetsgeschiedenis is benadrukt dat de Wiv 2002 exclusief regelt dat uitsluitend de AIVD en de MIVD in Nederland bevoegd zijn en onder welke voorwaarden die bevoegdheid uitgeoefend mag worden. Dit betekent dat het is uitgesloten dat een buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdienst wordt toegestaan zelfstandig en naar eigen inzichten in Nederland inlichtingenactiviteiten te ontplooien.” [p. 33]

Plasterk heeft nog steeds vertrouwen in Amerikanen

De Nederlandse Staat acht het verkrijgen van gegevens van de NSA rechtmatig, ook als die op onrechtmatige wijze zijn verzameld. Dat stelt de Nederlandse Staat vandaag in een inhoudelijke reactie in de rechtszaak Burgers tegen Plasterk. De Staat betwist niet dat de AIVD en MIVD gegevens krijgen van de NSA. De uitwisseling gebeurt op basis van “vertrouwen” in de Amerikaanse inlichtingendienst, aldus de Staat.

Dit betekent dat gegevens die door de NSA in strijd met de Nederlandse wet zijn verkregen zo in handen van de Nederlandse inlichtingendiensten komen.

Vertrouwen in Amerikaanse NSA
Ondanks alle berichtgeving over de inlichtingenmethodes van de NSA stelt de Staat:

“In het kader van de uitwisseling van gegevens is vervolgens het vertrouwen in het opereren van de buitenlandse dienst dat de grondslag heeft gevormd voor het aangaan en voortzetten van de hechte samenwerkingsrelatie voldoende om vast te stellen dat de uitwisseling van informatie op grond van artikel 59 WIV rechtmatig is.”

De coalitie van burgers en organisaties die de rechtszaak tegen de Nederlandse Staat startte, eist dat de Staat stopt met het gebruiken van gegevens die niet in overeenstemming met de Nederlandse wet zijn verkregen.

Eerste overwinning: meer transparantie
De bekendmaking vandaag dat de 1,8 miljoen metadata niet door de NSA maar door de Nederlandse Staat zijn verzameld, heeft geen consequenties voor deze zaak. De coalitie richt zich immers op de verstrekking van illegaal vergaarde data door de NSA aan de Nederlandse inlichtingendiensten. Binnen Prism en andere programma’s wordt veel meer verzameld. Saillant detail is dat minister Hennis-Plasschaert heeft verklaard dat deze informatie juist vandaag naar buiten is gebracht vanwege deze rechtszaak. Daarmee is een eerste, kleine overwinning behaald.

Coalitie Burgers tegen Plasterk
De advocaten van bureau Brandeis voeren het proces voor de coalitie van burgers en organisaties. De deelnemende burgers zijn: Rop Gonggrijp, Jeroen van Beek, Bart Nooitgedagt, Brenno de Winter en Mathieu Paapst. De aangesloten organisaties zijn: de Nederlandse Vereniging voor Strafrechtadvocaten, de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, de Internet Society Nederland en Stichting Privacy First.

Over bureau Brandeis
bureau Brandeis is een advocatenkantoor gespecialiseerd in het voeren van complexe rechtszaken en het recht op privacy. Het behandelt bij voorkeur zaken met een maatschappelijk belang.

Noot voor de redactie (niet voor publicatie)

Bij vragen, neem contact op met Christiaan Alberdingk Thijm (christiaan@bureaubrandeis.com) of bureau Brandeis (020 – 760 6505).
Een perskit met beelden is beschikbaar.
De volledige conclusie van antwoord van de Nederlandse Staat is beschikbaar.
De volledige dagvaarding is beschikbaar.
Volg ons op twitter @bureauBrandeis.

Coalitie van burgers en organisaties verzetten zich tegen ‘witwassen’ van NSA-data

Een coalitie van burgers en organisaties start vandaag een rechtszaak tegen de Nederlandse Staat, vertegenwoordigd door minister Plasterk van Binnenlandse Zaken. Zij eisen dat de Staat stopt met het gebruiken van gegevens die niet in overeenstemming met de Nederlandse wet zijn verkregen. Op 27 november moet Plasterk bij de rechtbank Den Haag verschijnen om zijn beleid te verdedigen.

Plasterk zegt de spionage- en afluisterpraktijken van de Amerikanen te veroordelen, maar tegenover de Tweede Kamer erkent hij dat gegevens tussen de AIVD en de NSA nog steeds worden uitgewisseld. Zo komen gegevens die door de NSA in strijd met de Nederlandse wet zijn verkregen in handen van de Nederlandse inlichtingendiensten. De coalitie Burgers tegen Plasterk verzet zich hiertegen. Bovendien eist de coalitie dat Plasterk burgers wiens onrechtmatig verkregen data zijn gebruikt, daarover informeert.

Coalitie Burgers tegen Plasterk

De advocaten van bureau Brandeis voeren het proces voor de coalitie van burgers en organisaties. Oprichter Christiaan Alberdingk Thijm: “Door NSA-data te gebruiken wordt illegaal verkregen data door Plasterk en zijn diensten witgewassen. Deze zaak moet daar een einde aan maken.”

De deelnemende burgers zijn: Rop Gonggrijp, Jeroen van Beek, Bart Nooitgedagt, Brenno de Winter en Mathieu Paapst. De aangesloten organisaties zijn: de Nederlandse Vereniging voor Strafrechtadvocaten, de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, de Internet Society Nederland en Stichting Privacy First.

Jeroen van Beek over de zaak: “Het lijkt alsof Nederland bij buitenlandse overheden gegevens ‘shopt’ die het hier niet legaal kan krijgen. Niemand lijkt verantwoordelijk te zijn of inzicht te geven in wat er precies gebeurt. Hier moet de rechter kritisch naar kijken.”

Over bureau Brandeis

bureau Brandeis is een advocatenkantoor gespecialiseerd in het voeren van complexe rechtszaken en het recht op privacy. Het behandelt bij voorkeur zaken met een maatschappelijk belang. bureau Brandeis is in 2013 opgericht door de bekende internetadvocaat Christiaan Alberdingk Thijm.

Een perskit met beelden is beschikbaar.
De volledige dagvaarding is beschikbaar.

Vandaag start bureau Brandeis namens de coalitie Burgers tegen Plasterk een procedure tegen de Nederlandse Staat. We ontvingen direct een heleboel steunbetuigingen, waarvoor onze dank. Ook kregen we vragen hoe men kan helpen bij deze zaak. Daarom hieronder twee suggesties.

Donaties
bureau Brandeis behandelt graag zaken met een maatschappelijk belang. Een zaak als deze kan onmiskenbaar dienen als breekijzer voor maatschappelijke verbetering. Deze zaak financieren we vanuit ons eigen pro deo-fonds.

Maar als het mogelijk is halen we graag ongeveer 50% van deze kosten op door donaties. We denken er nu bijvoorbeeld aan om een aantal bedrijven, organisaties en/of fondsen te benaderen. Heeft uzelf of uw bedrijf of instelling interesse in het maken van een donatie, neemt u dan contact met ons op via daphne@bureaubrandeis.com. Ook houden we ons aanbevolen voor tips in dat verband. Hartelijk dank.

Zelf voegen
We zijn deze zaak gestart namens negen organisaties en individuen. Een belanghebbende kan zich in een civiele procedure ‘voegen’. De rechtbank bepaalt dan of dat is toegestaan. U kunt dat voor eigen rekening doen.

Coalitie van burgers en organisaties verzetten zich tegen ‘witwassen’ van NSA-data

Een coalitie van burgers en organisaties start vandaag een rechtszaak tegen de Nederlandse Staat, vertegenwoordigd door minister Plasterk van Binnenlandse Zaken. Zij eisen dat de Staat stopt met het gebruiken van gegevens die niet in overeenstemming met de Nederlandse wet zijn verkregen. Op 27 november moet Plasterk bij de rechtbank Den Haag verschijnen om zijn beleid te verdedigen.

Plasterk zegt de spionage- en afluisterpraktijken van de Amerikanen te veroordelen, maar tegenover de Tweede Kamer erkent hij dat gegevens tussen de AIVD en de NSA nog steeds worden uitgewisseld. Zo komen gegevens die door de NSA in strijd met de Nederlandse wet zijn verkregen in handen van de Nederlandse inlichtingendiensten. De coalitie Burgers tegen Plasterk verzet zich hiertegen. Bovendien eist de coalitie dat Plasterk burgers wiens onrechtmatig verkregen data zijn gebruikt, daarover informeert.

Coalitie Burgers tegen Plasterk
De advocaten van bureau Brandeis voeren het proces voor de coalitie van burgers en organisaties. Oprichter Christiaan Alberdingk Thijm: “Door NSA-data te gebruiken wordt illegaal verkregen data door Plasterk en zijn diensten witgewassen. Deze zaak moet daar een einde aan maken.”

De deelnemende burgers zijn: Rop Gonggrijp, Jeroen van Beek, Bart Nooitgedagt, Brenno de Winter en Mathieu Paapst. De aangesloten organisaties zijn: de Nederlandse Vereniging voor Strafrechtadvocaten, de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, de Internet Society Nederland en Stichting Privacy First.

Jeroen van Beek over de zaak: “Het lijkt alsof Nederland bij buitenlandse overheden gegevens ‘shopt’ die het hier niet legaal kan krijgen. Niemand lijkt verantwoordelijk te zijn of inzicht te geven in wat er precies gebeurt. Hier moet de rechter kritisch naar kijken.”

Over bureau Brandeis
bureau Brandeis is een advocatenkantoor gespecialiseerd in het voeren van complexe rechtszaken en het recht op privacy. Het behandelt bij voorkeur zaken met een maatschappelijk belang. bureau Brandeis is in 2013 opgericht door de bekende internetadvocaat Christiaan Alberdingk Thijm.

Noot voor de redactie (niet voor publicatie)

Bij vragen, neem contact op met Daphne van der Kroft (06 – 4280 0968, daphne@bureaubrandeis.com), Christiaan Alberdingk Thijm (06 – 2501 7235, christiaan@bureaubrandeis.com) of bureau Brandeis (020 – 760 6505).
Een perskit met beelden is beschikbaar.
De volledige dagvaarding is beschikbaar.
Volg ons op twitter @bureauBrandeis