Naar aanleiding van overtredingen van de Mediawet 2008 (“Mediawet”) heeft het Commissariaat voor de Media (het “Commissariaat”) op 18 september 2025 een boete opgelegd aan omroepvereniging Ongehoord Nederland! (“ON!”). Dat de boete zou worden opgelegd was al eerder bekend gemaakt aan ON!. Recent is het volledige sanctiebesluit gepubliceerd op de website van het Commissariaat.

Het Commissariaat legt een boete op, omdat er sprake is van (een schijn van) belangenverstrengeling. Daarnaast zou ON! haar eigen redactiestatuut niet hebben nageleefd.

Belangenverstrengeling

Volgens het Commissariaat is in twee situaties (een schijn van) belangenverstrengeling ontstaan:

1. De eerste ziet op een bestuurder die verantwoordelijk is geweest voor de personeelsaangelegenheden van een familielid. Deze bestuurder zou betrokken zijn geweest bij de aanstelling, beloningen en promoties van een direct familielid. Voor deze potentiële belangenverstrengeling had ON! een risicoanalyse laten maken, waar een laag risico uit kwam. Deze risicoanalyse is echter niet schriftelijk vastgelegd.
2. De tweede situatie waardoor een daadwerkelijke belangenverstrengeling is ontstaan, ziet op de vermenging van redactionele en (privé) politieke belangen van een medewerker van ON!.

Volgens het Commissariaat heeft ON! de situaties onvoldoende herkend, dan wel onvoldoende maatregelen genomen om een (schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen.

Niet naleving redactiestatuut

Op grond van de Mediawet dienen landelijke publieke omroepen te beschikken over een eigen redactiestatuut. Het Commissariaat houdt toezicht op de naleving van deze statuten.

Volgens het redactiestatuut van ON! mogen redactieleden geen binding hebben met politieke partijen.

De belangenverstrengeling in situatie 2 hierboven (vermenging redactioneel en privé politiek) ziet op een directe binding van een redactielid van ON! met een lokale politieke partij, die verder strekt dan een lidmaatschap. Het redactielid was naast zijn werkzaamheden bij ON! als presentator namelijk ook fractievoorzitter, partijvoorzitter en gemeenteraadslid voor de politieke partij in kwestie (nr. 79-82 besluit).

Volgens ON! kwalificeert de presentator niet als redactielid, waardoor er geen sprake zou zijn van strijdigheid met het redactiestatuut of de Mediawet (nr. 83-84 besluit). Het Commissariaat gaat hier niet in mee en stelt dat de werkzaamheden van de presentator meebrengen dat hij actief wordt betrokken in de voorbereiding van de uitzendingen die hij presenteert. Dit maakt hem onderdeel van de redactie.

Reactie ON! op boete

Nog voordat het sanctiebesluit was gepubliceerd sprak ON! al over de boete op X en Instagram. Op haar website vraagt ON! om financiële steun en laat zij weten dat het Commissariaat hen met deze boete “definitief de oorlog [heeft] verklaard”.

Het Commissariaat voelde zich genoodzaakt om naar aanleiding van deze uitingen te benadrukken dat haar sanctiebesluiten op zorgvuldige wijze tot stand komen en dat er geen sprake is van ‘strijd’ of ‘oorlog’ tegen ON! of haar presentatoren. Het Commissariaat geeft daarom op 22 september 2025 op haar website al een korte toelichting over de aan ON! opgelegde boete.

Het boetebesluit wordt enige tijd daarna, op 30 oktober 2025 op de website van het Commissariaat gepubliceerd. ON! heeft bezwaar gemaakt tegen het besluit.

Niet de eerste boete voor ON!

De boete van het Commissariaat is niet de eerste boete voor ON!. In 2023 heeft De Raad van Bestuur van de NPO vanwege stelselmatige schending van de Journalistieke Code NPO (“Journalistieke Code”) drie keer een boete opgelegd aan ON!. Als gevolg hiervan bepleitte de NPO zelfs dat de vergunning van ON! als publieke omroep moest te worden ingetrokken. Dit verzoek werd door de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de “staatssecretaris”) afgewezen. In dit afwijzingsbesluit sprak de staatssecretaris ook het voornemen uit om de Journalistieke Code expliciet in de Mediawet op te nemen. Dit is tot op heden niet gebeurd.

In 2024 werden twee van de drie boetes voor ON! door de NPO weer ingetrokken, omdat de NPO aan ON! de ruimte wilde bieden om aan de eisen voor publieke omroepen te voldoen en hiermee tot een betere samenwerking met de NPO te komen. Een boete voor het stelselmatig schenden van de Journalistieke Code en het verspreiden van onjuiste informatie bleef staan, mede om zo de rechter de kans te geven om de NPO duidelijkheid te verschaffen over de reikwijdte van haar mandaat in gevallen waarin stelselmatig de Journalistieke Code wordt geschonden.

De hervorming van de publieke omroep

De aan ON! opgelegde boete is ook in het licht van de eerder aangekondigde hervorming van de publieke omroep interessant (zie ook onze eerdere blog over de hervormingsplannen). De nadruk van de hervorming ligt namelijk op governance, transparantie en verantwoording. In de probleemstelling, die door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de “minister”) werd geformuleerd in zijn brief aan de Tweede Kamer van 4 april 2025 werden onder meer ‘betrouwbaarheid’ en ‘onafhankelijkheid’ genoemd als publieke waarden waar momenteel te weinig aandacht voor is. Een redactielid van een publieke omroep dat daarnaast een functie vervult bij een politieke partij staat op gespannen voet met deze waarden en de waakhondfunctie van de publieke omroep in het algemeen.

Als onderdeel van de aangekondigde hervorming zullen de bestaande omroepen ook moeten gaan clusteren in verschillende omroephuizen. ON! is op dit moment nog aspirant-omroep en daarom niet opgenomen in het voorstel voor mogelijke omroephuizen. In het voorjaar van 2026 zal een evaluatie plaatsvinden van ON!. Beoordeeld wordt of ON! voldoet aan de eisen die gelden voor een volwaardig lid van de publieke omroep. Als ON! officieel wordt toegelaten tot het bestel, zal zij opgaan in een van de omroephuizen.

Kortom, genoeg interessante ontwikkelingen in het vooruitzicht. We houden jullie op de hoogte van het vervolg!

Met dank aan Lisa Overbosch